İslami Terimler Sözlüğü
Dinî metinlerde ve sohbetlerde sık karşılaşılan 88 terimin kısa tanımı. Aradığınız kelimeyi yazın veya harfe göre gezinin.
88 terim
A
- Abdest
- Namaz gibi ibadetlere hazırlık için yüzü, kolları, başı ve ayakları belirli usullerle yıkama-meshetme suretiyle yapılan küçük temizlik.
- Akika
- Yeni doğan çocuk için şükür amacıyla kesilen kurban.
- Arefe
- Bayramdan bir önceki gün. Hac sırasında 9 Zilhicce günü Arafat'ta durulan gün de arefedir.
Â
- Âhiret
- Ölümden sonra başlayan ve sonsuza kadar devam edecek olan hayat; kıyamet, hesap ve cennet-cehennem inancını kapsar.
- Âmin
- Duanın sonunda söylenen "Allah'ım, kabul eyle" anlamındaki söz.
- Âyet
- Kur'an-ı Kerim'in her bir cümle veya cümle grubu; ayrıca Allah'ın varlığını gösteren işaret ve delil anlamına da gelir.
B
- Berat Kandili
- Şaban ayının 14. gününü 15. güne bağlayan gece; bağışlanma ve af gecesi olarak kabul edilir.
- Besmele
- "Bismillâhirrahmânirrahîm" (Rahman ve Rahim olan Allah'ın adıyla) ifadesi.
- Bidat
- Dinde Peygamber ve sahabe döneminde bulunmayıp sonradan ibadet niyetiyle ortaya çıkarılan şey.
C
- Cemaat
- Namazı bir imama uyarak topluca kılan Müslümanlar; ayrıca bir toplulukta birlikte hareket etme.
- Cuma
- Haftanın en faziletli günü; öğle vaktinde hutbe dinlenip Cuma namazı kılınır.
- Cünüp
- Cinsel ilişki veya boşalma sonucu gusül gerektiren durumda olan kişi.
D
- Dua
- Kulun Allah'a yönelerek yakarışı, O'ndan dilekte bulunması.
E
- Ezan
- Namaz vaktinin girdiğini bildirmek ve Müslümanları namaza çağırmak için okunan söz.
F
- Fakir
- Temel ihtiyaçlarını karşılayacak malı olmayan ve zekât alabilecek kişi.
- Farz
- Kesin delille emredilen, yapılması zorunlu, terki günah olan dinî hüküm.
- Fetva
- Dinî bir sorunun hükmünü bilen yetkili kişi veya kurumun verdiği bilgi.
- Fıkıh
- İslam hukuku; ibadet ve muamelelerle ilgili dinî hükümleri inceleyen ilim dalı.
- Fidye
- Oruç tutamayan yaşlı ve hastaların her gün için bir fakiri doyuracak kadar verdikleri bedel.
- Fitre (Sadaka-i Fıtır)
- Ramazan bayramından önce verilen, vâcip olan sadaka.
G
- Gusül
- Bütün vücudun belirli usulle yıkanarak yapılan büyük temizlik.
H
- Hac
- Kâbe'yi ve belirli yerleri, belirli zamanda ve usulle ziyaret etme; İslam'ın beş şartından biridir.
- Hadis
- Hz. Peygamber'in söz, fiil ve onaylarının nakledilmesi.
- Hafız
- Kur'an-ı Kerim'in tamamını ezberlemiş kişi.
- Hanefî
- İmam-ı Âzam Ebû Hanîfe'nin fıkıh anlayışını esas alan mezhep; Türkiye'de yaygın olan mezheptir.
- Haram
- Kesin delille yasaklanmış, yapılması günah olan şey.
- Hatim
- Kur'an-ı Kerim'in baştan sona okunması.
- Helal
- Dinen yapılması veya yenilip içilmesi serbest olan şey.
- Hicret
- Hz. Peygamber'in 622 yılında Mekke'den Medine'ye göçü; hicri takvimin başlangıcıdır.
- Hicri Takvim
- Hicret'i başlangıç alan ve Ay'ın hareketine göre düzenlenen takvim.
- Hutbe
- Cuma ve bayram namazlarında imamın cemaate yaptığı dinî konuşma.
İ
- İbadet
- Allah'a kulluk ve yakınlaşma amacıyla yapılan, dinin emrettiği her türlü fiil.
- İftar
- Orucu akşam ezanıyla açmak; akşam yemeği.
- İhlas
- Bir ameli sırf Allah rızası için yapmak; Kur'an'da bir suredir.
- İhram
- Hac ve umre için niyet edilerek girilen ve bazı şeylerin yasaklandığı özel hâl; giyilen özel kıyafet.
- İman
- Allah'a, meleklerine, kitaplarına, peygamberlerine, ahiret gününe ve kadere inanmak.
- İmsak
- Sabah namazı vaktinin girişi; oruca başlama vakti.
- İstiğfar
- Allah'tan günahlarının bağışlanmasını dilemek ("Estağfirullah" demek).
- İstihare
- Karar verirken hayırlısını dilemek için iki rekât namaz kılıp özel dua okuma.
- İtikâf
- Ramazan'ın son on gününde ibadet niyetiyle mescitte bekleme.
K
- Kamet (İkamet)
- Farz namazdan hemen önce okunan ve namazın başlamak üzere olduğunu bildiren söz.
- Kaza
- Vaktinde yapılamayan ibadeti sonradan yerine getirme.
- Kefaret
- Orucu bilerek bozma gibi bazı günahlar için dinen belirlenen telafi (ceza) ibadeti.
- Kelime-i Şehadet
- Allah'tan başka ilah olmadığına, Muhammed'in O'nun kulu ve elçisi olduğuna şahitlik eden söz.
- Kıble
- Namaz kılarken yönelinen yön, Mekke'deki Kâbe'nin bulunduğu yön.
- Kıraat
- Kur'an'ı kurallarına uygun şekilde okuma.
M
- Mahrem
- Evlenmesi dinen yasak olan yakın akrabalar.
- Meal
- Kur'an-ı Kerim'in Türkçe'ye (ya da başka bir dile) anlam bakımından aktarımı.
- Mescit
- Secde edilen yer; cami ve küçük ibadet mekânları.
- Mevlid
- Hz. Peygamber'in doğumu; bu konuda okunan şiir ve yapılan anma.
- Mezhep
- Dinî hükümlerin çıkarılmasında izlenen yol ve ekol; Hanefî, Şafiî, Mâlikî, Hanbelî.
- Miraç
- Hz. Peygamber'in bir gecede Mescid-i Haram'dan Mescid-i Aksa'ya, oradan da göğe yükselişi.
- Mukim
- Bir yerde yerleşik olma; yolcu (seferî) olmama durumu.
- Mushaf
- Kur'an-ı Kerim'in kitap hâline getirilmiş yazılı nüshası.
- Müezzin
- Ezan okuyan görevli.
N
- Nafile
- Farz ve vâcip dışındaki ibadetler; fazladan yapılan ibadet.
- Namaz
- Tekbirle başlayıp selâmla biten, belirli vakitlerde yapılan ibadet.
- Nifas
- Doğumdan sonra gelen ve namaz-orucu engelleyen kanama dönemi (lohusalık).
- Nisap
- Zekât vermekle yükümlü olmak için sahip olunması gereken en düşük mal miktarı.
- Niyet
- Bir ibadeti yapmaya kalben karar vermek.
O
- Oruç
- Sabahın başlangıcından güneşin batışına kadar yeme, içme ve cinsel ilişkiden uzak durma ibadeti.
R
- Ramazan
- Hicri takvimin dokuzuncu ayı; orucun tutulduğu ay.
- Recep
- Hicri takvimin yedinci ayı; üç aylar Recep, Şaban ve Ramazan'dır.
- Regaib Kandili
- Recep ayının ilk Cuma gecesi.
- Rükû
- Namazda ellerin dize konup baş ve sırtın düz tutularak eğilinen duruş.
S
- Sabır
- Zorluk, musibet ve ibadetlerde sebat gösterme; şikâyet etmeden dayanma.
- Sadaka
- Allah rızası için ihtiyaç sahiplerine verilen mal ve yapılan her iyilik.
- Sahabe
- Hz. Peygamber'i iman ederek gören ve Müslüman olarak ölen kişiler.
- Sahur
- Oruca başlamadan önce, imsaktan evvel yapılan yemek.
- Salavat
- Hz. Peygamber'e okunan dua ("Allâhümme salli alâ Muhammed" gibi).
- Secde
- Namazda alnın, burnun, elin, dizlerin ve ayak parmaklarının yere konulduğu duruş; Allah'a boyun eğmenin en yüksek ifadesi.
- Siyer
- Hz. Peygamber'in hayatını ve dönemini anlatan ilim dalı.
- Sure
- Kur'an-ı Kerim'in bölümlerinden her biri; toplam 114 sure vardır.
- Sünnet
- Hz. Peygamber'in söz, fiil ve onaylarıyla belirlediği yol; ibadetlerde kılınması tavsiye edilen namazlar.
Ş
- Şükür
- Allah'ın nimetlerini kabul edip O'na teşekkür etme.
T
- Takva
- Allah'a saygı ve O'nun emir ve yasaklarına uyarak kendini koruma bilinci.
- Tefsir
- Kur'an ayetlerinin anlamını ve hükümlerini açıklayan ilim.
- Teheccüd
- Gece uykudan kalkıp kılınan nafile namaz.
- Tesbih
- Allah'ı her türlü eksiklikten uzak tutmak ("Sübhânallah" demek); zikir sayarken kullanılan araç.
- Tevbe
- Günahtan pişmanlık duyup Allah'a dönmek ve bir daha yapmamaya karar vermek.
- Tevekkül
- Elinden geleni yaptıktan sonra sonucu Allah'a bırakma.
- Teyemmüm
- Su bulunmadığında veya kullanılamadığında, temiz toprakla abdest veya gusül yerine yapılan temizlik.
Ü
- Ümmet
- Bir peygambere inanan topluluk; Hz. Muhammed'in ümmeti.
V
- Vâcip
- Farz ile sünnet arasında, yapılması gerekli sayılan Hanefî mezhebine özgü hüküm (örneğin vitir namazı).
- Vahiy
- Allah'ın peygamberlerine bildirdiği ilahi mesaj.
- Vitir
- Yatsı namazından sonra kılınan üç rekâtlık vâcip namaz.
Z
- Zekât
- Nisap miktarı mala sahip Müslümanın, malının belirli bir kısmını (kırkta bir) hak sahiplerine vermesi.
- Zikir
- Allah'ı anmak, dil ve gönülle O'nu hatırlamak.