Kurban, Allah'a yaklaşmak niyetiyle belirli vakitte, belirli özelliklerdeki hayvanı kesmektir. Kurban ibadeti, Hz. İbrâhim'in Allah'a teslimiyetinin hatırasını yaşatır ve paylaşma, yardımlaşma bilincini güçlendirir.
فَصَلِّ لِرَبِّكَ وَانْحَرْ
Öyleyse Rabbin için namaz kıl ve kurban kes.
Kevser suresi, 2. ayet
Kurban Kimlere Vacip Olur?
Hanefî mezhebine göre kurban kesmek, şu özellikleri taşıyanlara vaciptir:
- Müslüman, akıllı ve ergen olmak
- Mukim olmak (yolcu olmamak)
- Zekât nisabı kadar mala sahip olmak (temel ihtiyaçlar dışında)
Kurbanın vacip olması için malın üzerinden bir yıl geçmesi gerekmez. Kurban vekâlet verilerek de kestirilebilir.
Kurbanlık Hayvanın Şartları
- Yaş: Koyun ve keçi için en az bir yaşını doldurmuş olması, sığır ve manda için iki yaşını, deve için beş yaşını doldurmuş olması gerekir. (Altı ayını doldurmuş, görünüşü bir yaşındaki gibi olan koyun da kurban edilebilir.)
- Sağlık: Hayvanın gözlerinin sağlam, bacaklarının sağlam, çok zayıf ve hasta olmaması gerekir. Kör, topal, belirgin biçimde hasta veya kulağı ya da kuyruğu çoğunlukla kesik hayvan kurban olmaz.
- Hisse: Koyun ve keçi bir kişi adına, sığır ve deve ise yedi kişiye kadar ortaklaşa kesilebilir; ortakların niyeti Allah rızası olmalıdır.
Kurban Ne Zaman Kesilir?
Kurban Bayramı'nın birinci, ikinci ve üçüncü günlerinde (Zilhicce'nin 10-11-12. günleri) kesilir. Şehirlerde bayram namazından sonra kesmek gerekir. Kesim, mümkünse gündüz yapılır.
Kesim Adabı
- Hayvana eziyet edilmez; bıçak kesimden önce, hayvan görmeden bilenir.
- "Bismillâhi Allâhü ekber" denilerek keskin bıçakla hızlıca kesilir.
- Hayvanlar birbirinin gözü önünde kesilmez; kesimden önce susuz ve aç bırakılmaz.
- Kesimden sonra hayvanın tamamen ölmesi beklenir.
Kurban Etinin Paylaştırılması
Kurban etini üçe bölüp bir kısmını fakirlere, bir kısmını akraba ve komşulara dağıtmak, bir kısmını da aileye ayırmak müstehaptır. Etin tamamı bağışlanabilir; ancak kasaba ücret olarak et veya deri verilmez.
Kurban Bayramı Adabı
- Bayram namazını (erkeklere vaciptir) kılmak ve hutbeyi dinlemek
- Bayram sabahı gusül yapmak, güzel elbiseler giymek
- Arefe gününden bayramın 4. günü ikindi namazına kadar farz namazların ardından teşrik tekbirlerini getirmek
- Akraba, komşu ve büyükleri ziyaret etmek; küsleri barıştırmak
- Yoksul ve yetimleri sevindirmek