Ramazan, hicrî takvimin dokuzuncu ayıdır. Kur'an-ı Kerim bu ayda indirilmeye başlanmış, oruç bu ayda farz kılınmıştır. Ramazan; rahmetin, mağfiretin ve bereketin yağmur gibi yağdığı mübarek bir aydır.
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ
Ey iman edenler! Oruç, sizden öncekilere farz kılındığı gibi size de farz kılındı. Umulur ki korunursunuz.
Bakara suresi, 183. ayet
Oruç Kimlere Farzdır?
Müslüman, akıllı ve ergenlik çağına ermiş, oruç tutmasına engel bir hâli (hastalık, yolculuk, hayız ve nifas gibi) bulunmayan herkese Ramazan orucu farzdır.
Orucun Farzları
- Niyet: Oruca kalben niyet etmek. Ramazan orucunda niyet, imsaktan önce veya gün ortasından (zeval) önce yapılabilir.
- İmsak: Fecrin doğuşundan (imsak) güneşin batışına (iftar) kadar orucu bozan şeylerden uzak durmak.
Orucu Bozan Durumlar
- Kasten yemek ve içmek
- Cinsel ilişki
- Kasten ağız dolusu kusmak
- Yiyecek veya ilaç niteliğindeki bir şeyi bilerek yutmak
Kan aldırma, iğne yaptırma gibi tıbbî durumlarda hüküm farklı olabilir; bu konuda bir din görevlisine danışmak uygundur. Unutarak yemek veya içmek orucu bozmaz. Bunu hatırlayan kişi orucuna devam eder.
Oruç Tutmayı Kolaylaştıran Mazeretler
Hastalık ve yolculuk gibi mazeretler sebebiyle oruç tutamayanlar, mazeretleri kalktıktan sonra tutamadıkları günleri kaza eder. Oruç tutacak gücü olmayan yaşlı veya devamlı hastalar ise fidye verir.
فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ مَرِيضًا أَوْ عَلَى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَيَّامٍ أُخَرَ
Sizden kim hasta olur veya yolculukta bulunursa tutamadığı günler sayısınca başka günlerde oruç tutar.
Bakara suresi, 184. ayet
Sahur ve İftar
Sahur yapmak sünnettir. Resûlullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur:
تَسَحَّرُوا فَإِنَّ فِي السَّحُورِ بَرَكَةً
Sahur yapın, çünkü sahurda bereket vardır.
Buhârî, Müslim
İftarı vakit girer girmez, mümkünse hurma veya su ile açmak sünnettir. İftar sofrasında israftan kaçınmak, komşuya ve yoksula ikram etmek Ramazan'ın ruhuna daha uygundur.
Teravih Namazı ve Fitre
Teravih, Ramazan gecelerinde yatsı namazından sonra kılınan sünnet bir namazdır. Hanefî mezhebine göre yirmi rekâttır. Fitre ise Ramazan bayramı namazından önce, maddî imkânı olan Müslümanların aile fertleri adına verdikleri sadakadır. Güncel miktarı her yıl Diyanet tarafından açıklanır.
Ramazan'ı Değerlendirmek
Oruç, sadece aç kalmak değil; dili, gözü, kulağı ve kalbi günahlardan korumaktır. Bu ayda Kur'an okumaya, dua ve zikre, sadaka vermeye, akrabayı ziyarete ve gönül kırmamaya özel önem vermek gerekir.