Namaz, İslam'ın beş şartından biri ve dinin direğidir. Allah Teâlâ, namazı belirli vakitlerde kılınması farz olan bir ibadet olarak bildirmiştir. Bu yazıda, Hanefî mezhebi esas alınarak namazın nasıl kılındığını yeni başlayanlar için adım adım anlatıyoruz.
إِنَّ الصَّلَاةَ كَانَتْ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ كِتَابًا مَوْقُوتًا
Şüphesiz namaz, müminler üzerine vakitleri belirlenmiş bir farzdır.
Nisâ suresi, 103. ayet
Namazın Şartları
Namaza başlamadan önce yerine getirilmesi gereken, namazın dışındaki farzlara "namazın şartları" denir. Altı tanedir:
- Hadesten taharet: Abdestli olmak, gerekiyorsa boy abdesti almak.
- Necasetten taharet: Beden, elbise ve namaz kılınan yerin pis olmaması.
- Setr-i avret: Avret yerlerinin örtülü olması.
- İstikbal-i kıble: Kâbe'ye yönelmek.
- Vakit: Namazı vaktinde kılmak.
- Niyet: Hangi namazı kılacağını kalben bilmek ve kastetmek.
Beş Vakit Namaz ve Rekât Sayıları
Günde beş vakit namaz farzdır. Hanefî mezhebine göre vakitlere göre kılınan farz, sünnet ve vitir namazlarının rekât sayıları şöyledir:
| Vakit | İlk Sünnet | Farz | Son Sünnet | Vitir |
|---|---|---|---|---|
| Sabah | 2 | 2 | — | — |
| Öğle | 4 | 4 | 2 | — |
| İkindi | 4 | 4 | — | — |
| Akşam | — | 3 | 2 | — |
| Yatsı | 4 | 4 | 2 | 3 |
İkindi ve yatsının ilk sünnetleri "gayr-i müekked" yani kılınması tavsiye edilen sünnetlerdir.
İki Rekâtlık Namazın Adım Adım Kılınışı
Peygamber Efendimiz (s.a.v.) şöyle buyurmuştur:
صَلُّوا كَمَا رَأَيْتُمُونِي أُصَلِّي
Beni nasıl namaz kılarken görüyorsanız, siz de öyle kılın.
Buhârî
- Niyet ve iftitah tekbiri: Kıbleye dönülür, kalpten niyet edilir. Eller kulak hizasına (kadınlar omuz hizasına) kaldırılır ve "Allahü ekber" diyerek namaza başlanır. Eller bağlanır.
- Kıyam ve kıraat: Sübhâneke okunur, ardından "Euzü besmele" çekilir, Fâtiha suresi ve ardından bir sure veya birkaç ayet okunur. Sonunda "Âmîn" denir.
- Rükû: "Allahü ekber" diyerek eğilinir, eller dizlerin üzerine konur. Üç kez "Sübhâne rabbiyel azîm" denir.
- Kavme: "Semiallahü limen hamideh" diyerek doğrulunur. Tam ayakta "Rabbenâ lekel hamd" denir.
- Secde: "Allahü ekber" diyerek secdeye gidilir. Alın, burun, eller, dizler ve ayak parmakları yere değer. Üç kez "Sübhâne rabbiyel a'lâ" denir.
- Celse: "Allahü ekber" diyerek secdeden kalkılıp kısa süre oturulur, sonra ikinci secdeye gidilir.
- İkinci rekât: "Allahü ekber" diyerek ayağa kalkılır. Bu rekâtta Sübhâneke okunmaz; "Besmele" ile Fâtiha ve bir sure okunup ilk rekâttaki gibi rükû ve secdeler yapılır.
- Ka'de-i ahire (son oturuş): İkinci secdeden sonra oturulur; Ettehiyyâtü, Allahümme salli ve Allahümme bârik ile Rabbenâ duaları okunur.
- Selam: Önce sağa, sonra sola "Es-selâmü aleyküm ve rahmetullah" denilerek namaz bitirilir.
Üç veya dört rekâtlı namazlarda ilk iki rekâttan sonra ilk oturuşta yalnızca Ettehiyyâtü okunur ve kalkılır. Sonraki rekâtlarda (farz namazlarda) sadece Fâtiha okunur.
Namazın İçindeki Farzlar
- İftitah tekbiri (namaza "Allahü ekber" diyerek başlamak)
- Kıyam (ayakta durmak)
- Kıraat (Kur'an'dan en az bir ayet okumak)
- Rükû
- Secde
- Ka'de-i ahire (son oturuş)
Namazda Huşû
Namaz yalnızca bedenin hareketi değil, kalbin Allah'a yönelişidir. Okunanların anlamını öğrenmek, secdede içten dua etmek ve acele etmeden kılmak huşûyu artırır. Namazı vaktinin başında, sakin ve tane tane kılmaya özen gösterin.
Not: Mezhepler arasında namazın bazı ayrıntılarında farklılıklar vardır. Burada Hanefî mezhebi esas alınmıştır. Kesin bilgi için Diyanet İlmihali'ne veya bir din görevlisine danışabilirsiniz.