Zekât, malî bir ibadettir. Bir Müslümanın belirli bir miktar malı olması ve üzerinden bir yıl geçmesi hâlinde, o malın belli bir kısmını ihtiyaç sahiplerine vermesidir. Kur'an-ı Kerim'de namaz ile birlikte pek çok yerde zekâttan söz edilmiştir.
وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ
Namazı dosdoğru kılın, zekâtı verin.
Bakara suresi, 43. ayet
Zekâtın Farz Olma Şartları
- Müslüman, akıllı ve ergenlik çağına ermiş olmak
- Hür olmak
- Nisap miktarı mala sahip olmak
- Bu malın temel ihtiyaçlardan ve borçlardan fazla olması
- Nisaba ulaşan malın üzerinden bir yıl geçmesi (hâvelânü'l-havl)
Nisap Miktarı Nedir?
Nisap, zekât vermekle yükümlü olmanın alt sınırıdır. Diyanet İşleri Başkanlığı'na göre nisap, 80,18 gram altın veya bu değerdeki para ya da ticaret malı olarak kabul edilir. Güncel nisap miktarı altın fiyatlarına göre değiştiği için Diyanet'in yayımladığı güncel rakamlara bakmanız önerilir.
Zekât Oranı Nedir?
Altın, gümüş, nakit para ve ticaret mallarında zekât oranı kırkta bir (%2,5)'tir. Örneğin zekâta tabi 100.000 birim malı olan biri 2.500 birim zekât verir.
Zekâta Tabi Mallar
- Altın, gümüş ve nakit para (banka hesapları dâhil)
- Ticaret malları
- Belirli sayıya ulaşan koyun, keçi, sığır, deve gibi hayvanlar
- Tarım ürünleri (öşür olarak ayrı hükümlere tabidir)
Oturulan ev, kullanılan araç, ev eşyaları ve meslekî aletler gibi asli ihtiyaçlar zekâta tabi değildir.
Zekât Kimlere Verilir?
Zekâtın verileceği sekiz sınıf Tevbe suresi 60. ayette bildirilmiştir:
- Fakirler
- Miskinler (yoksullar)
- Zekât toplayan görevliler
- Kalpleri İslam'a ısındırılacak olanlar
- Köleler (hürriyetine kavuşturulacak olanlar)
- Borçlular
- Allah yolunda olanlar
- Yolda kalmışlar
Kişi; anne, baba, nine, dede, çocukları ve torunları ile eşine zekât veremez. Kardeş, amca, dayı, hala ve teyze gibi akrabalara ise ihtiyaçları varsa vermek hem zekât hem de sıla-i rahim sevabı kazandırır.
Zekâtın Hikmeti
Zekât, malı temizler, nefsi cimrilikten arındırır ve toplumda kardeşliği, yardımlaşmayı güçlendirir. Zenginle fakir arasında sevgi köprüsü kurar. Zekât vermek, malı eksiltmez; aksine bereketlendirir.
Zekât hesaplamanız için Diyanet'in güncel nisap açıklamasına bakmanızı ve gerekirse bir din görevlisine danışmanızı öneririz.