Hayat; sevinçlerle olduğu kadar sıkıntılarla da doludur. Müslüman bu iniş çıkışlara iki kıymetli erdemle karşılık verir: sabır ve tevekkül. Bu iki kavram, kalbin dengesini korur ve insana güç verir.
Sabır Nedir?
Sabır, hoşa gitmeyen durumlar karşısında isyan etmemek, dilini ve davranışlarını kontrol altında tutmak, Allah'ın takdirine razı olmaktır. Üç çeşit sabırdan söz edilir:
- İbadetlere sabır: İbadeti devamlı ve düzenli yapmak
- Günahlara karşı sabır: Nefsin isteklerine karşı durmak
- Musibetlere sabır: Sıkıntılar karşısında metanet göstermek
إِنَّمَا يُوَفَّى الصَّابِرُونَ أَجْرَهُمْ بِغَيْرِ حِسَابٍ
Sabredenlere mükâfatları şüphesiz hesapsız olarak ödenecektir.
Zümer suresi, 10. ayet
فَصَبْرٌ جَمِيلٌ
Artık bana düşen güzel bir sabırdır.
Yûsuf suresi, 18. ayet
Zorluğun Ardından Kolaylık Gelir
Kur'an-ı Kerim, her zorluğun ardından bir kolaylık geleceğini müjdeler. Bu müjde, umutsuzluğa düşen kalplere ilaçtır.
فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا
Şüphesiz zorluğun yanında bir kolaylık vardır. Gerçekten, zorlukla beraber bir kolaylık vardır.
İnşirah suresi, 5-6. ayetler
لَا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا
Allah kimseye gücünün yeteceğinden fazlasını yüklemez.
Bakara suresi, 286. ayet
Tevekkül Nedir?
Tevekkül, gerekli sebeplere sarıldıktan sonra sonucu Allah'a bırakmak, O'na güvenmektir. Tevekkül, tembellik ya da çalışmamak değildir; çalışmak ve sonra sonucunu Allah'tan beklemektir.
وَمَنْ يَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ
Kim Allah'a tevekkül ederse, O kendisine yeter.
Talâk suresi, 3. ayet
Peygamber Efendimiz (s.a.v.) tevekkülün gerçek anlamını şu örnekle açıklamıştır: "Siz Allah'a hakkıyla tevekkül etseniz, kuşları rızıklandırdığı gibi sizi de rızıklandırırdı. Kuşlar sabah aç çıkar, akşam tok dönerler." (Tirmizî, İbn Mâce) Kuşlar yuvalarında oturmaz, rızık için sebeplere sarılır; fakat sonucu Allah'a bırakırlar.
Sabırla Namaz: Yardım Dileme Yolu
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَالصَّلَاةِ إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ
Ey iman edenler! Sabır ve namazla yardım dileyin. Şüphesiz Allah sabredenlerle beraberdir.
Bakara suresi, 153. ayet
Peygamberimiz (s.a.v.) üzüldüğü zaman namaza koşardı. Sıkıntı anlarında abdest alıp iki rekât namaz kılmak, dua etmek ve Kur'an okumak kalbi rahatlatır.
Müminin Hâli
Peygamberimiz (s.a.v.) müminin durumunun ne kadar güzel olduğunu şöyle anlatır: Mümin için her durum hayırdır. Sevinirse şükreder, bu onun için hayırdır; başına bir sıkıntı gelirse sabreder, bu da onun için hayırdır. (Müslim)
Pratik Öneriler
- Sıkıntıda "İnnâ lillâhi ve innâ ileyhi râciûn" demek
- Dua ve istiğfarı artırmak
- Allah'ın size verdiği nimetleri hatırlayıp şükretmek
- Güvendiğiniz kimselerle dertleşmek, yalnız kalmamak
- "Hayır nerede, şer nerede bilemem" bilinciyle olaylara bakmak